Usunięcie kodu 78: czy trzeba powtarzać kurs kategorii B?
Usunięcie kodu 78 przy kategorii B nie wymaga ponownego kursu podstawowego ani teorii. Potrzebne są egzamin na manualu, PKK i zmiana prawa jazdy.
Osoba posiadająca prawo jazdy kategorii B z kodem 78 po egzaminie na automacie nie musi ponownie odbywać szkolenia podstawowego ani zdawać teorii, żeby usunąć to ograniczenie. Wymagany jest pozytywny wynik egzaminu praktycznego na samochodzie z manualną skrzynią biegów oraz zakończenie formalności związanych ze zmianą prawa jazdy. Jazdy przygotowujące do obsługi sprzęgła i zmiany biegów można dobrać do umiejętności kierowcy.
Ilustracja wygenerowana przy użyciu AI. Przedstawia ćwiczenie obsługi manualnej skrzyni w zaparkowanym aucie.
Co oznacza kod 78 przy kategorii B
Kod 78, wpisany przy kategorii B w rubryce 12 prawa jazdy, ogranicza ją do prowadzenia pojazdów z automatyczną skrzynią biegów. Znaczenie kodu określa załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami.
Kierowca ma więc już kategorię B, ale nie może na jej podstawie samodzielnie prowadzić samochodu z manualną skrzynią. Potrzeba usunięcia ograniczenia może pojawić się później, na przykład przy zmianie auta albo pracy wymagającej korzystania z samochodu służbowego.
Dlaczego kurs i teoria są uznane
Uznanie wcześniejszego szkolenia wynika wprost z przepisów. §5 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia o szkoleniu kandydatów na kierowców obejmuje osobę posiadającą kategorię B ograniczoną do automatu, która ubiega się o tę kategorię bez ograniczenia. Przyjmuje się, że odbyła już szkolenie podstawowe podczas uzyskiwania dotychczasowych uprawnień. Nie ma zatem obowiązku ponownego wykupienia pełnego kursu B.
Odrębna podstawa dotyczy teorii. Zgodnie z §10 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia o egzaminowaniu posiadacz wydanego prawa jazdy B z ograniczeniem do automatu jest uznawany za osobę z pozytywnym wynikiem części teoretycznej. Zwolnienie wynika z posiadanego uprawnienia.
Standardowe minimum godzin pierwszego kursu, opisane w artykule ile godzin jazd potrzeba na kategorię B, nie oznacza konieczności powtórzenia tego samego pakietu przy usuwaniu kodu 78.
Praktyka na manualu i przygotowanie do egzaminu
Pozostaje państwowy egzamin praktyczny na samochodzie z manualną skrzynią biegów. Zdanie go ponownie na automacie nie prowadziłoby do usunięcia ograniczenia: §30 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia o egzaminowaniu wiąże egzamin kategorii B na takim pojeździe z ograniczeniem do automatycznej skrzyni.
Przygotowanie może obejmować szkolenie uzupełniające. §5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia o szkoleniu przewiduje je na wniosek osoby, która ukończyła szkolenie podstawowe, w zakresie uzgodnionym z kierownikiem OSK. W tej ścieżce nie ma jednego obowiązkowego pakietu godzin dla każdego kierowcy. Zakres ćwiczeń zależy od tego, jak sprawnie obsługuje on samochód i wykonuje zadania egzaminacyjne. Przebieg praktyki szerzej wyjaśnia artykuł o egzaminie kategorii B na placu i w ruchu drogowym.
W hipotetycznym przykładzie Anna posiada ważne B z kodem 78 uzyskanym po egzaminie na automacie. Jej orzeczenie lekarskie jest aktualne i nie wymaga ograniczenia do takiego pojazdu. Nowa praca wiąże się z korzystaniem ze służbowego auta z manualną skrzynią. Anna nie wraca na pełny kurs ani egzamin teoretyczny. Z instruktorem ćwiczy ruszanie, obsługę sprzęgła i zmianę biegów razem z obserwacją drogi oraz wykonywaniem manewrów. Liczba jazd odpowiada jej postępom; samo odbycie uzgodnionych godzin nie gwarantuje pozytywnego wyniku egzaminu.
PKK, orzeczenie i zmiana prawa jazdy
Posiadane prawo jazdy nie zastępuje formalności egzaminacyjnych. Do procedury usunięcia ograniczenia potrzebny jest PKK, czyli Profil Kandydata na Kierowcę. Jego utworzenie także dla osoby ubiegającej się o prawo jazdy bez ograniczenia do automatu wynika z §5 ust. 3 pkt 1 w związku z §14 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia o wydawaniu dokumentów prawa jazdy.
Urząd sprawdza ważność i zakres dotychczasowego orzeczenia lekarskiego. Zgodnie z §5 ust. 9 nie wymaga ponownego dołączenia orzeczenia, jeżeli dokument zgromadzony w aktach jest ważny dla kategorii, o którą ubiega się kierowca. Nie oznacza to jednak, że nowe badanie jest wykluczone w każdej sytuacji. Jeśli ograniczenie wynika również ze stanu zdrowia, sam egzamin nie usuwa wymagań określonych w orzeczeniu; znaczenie ma ocena uprawnionego lekarza. Zasady takich ograniczeń określają art. 13 ust. 4–5 i art. 79 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami.
Pozytywny wynik praktyki jest podstawą dalszej procedury wydania prawa jazdy bez kodu 78. Dochodzą formalności urzędowe i opłata za dokument. Samo wykupienie jazd, zapis na egzamin ani informacja o jego zdaniu nie zastępują zakończenia urzędowej zmiany prawa jazdy. Przed samodzielną jazdą manualem kierowca powinien mieć potwierdzone uprawnienie bez tego ograniczenia.