Egzamin B bez placu: co proponuje UD402 i co obowiązuje
Egzamin B i B1 nadal obejmuje plac i ruch. UD402 proponuje ocenę w rzeczywistym ruchu, ale karta projektu nie wyznacza daty nowych egzaminów.
Egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii B i B1 nadal obejmuje plac manewrowy oraz jazdę w ruchu drogowym. Potwierdza to art. 51 ust. 3 aktualnej ustawy o kierujących pojazdami. UD402 opisuje plan odejścia od egzaminu na placu dla tych kategorii i ocenę umiejętności w rzeczywistym ruchu. Sama zapowiedź reformy nie zmienia jednak zasad, według których obecnie odbywa się egzamin.
Wersję UD402 z 25 września 2026 r., opublikowaną w RCL 5 października, oraz proponowane terminy zmian opisuje nowa analiza projektu dotyczącego placu i obowiązków OSK.
Co proponuje UD402
Karta projektu UD402 w wykazie prac rządu, w wersji z 17 sierpnia 2026 r., przedstawia zmianę modelu egzaminowania B i B1. Umiejętności, w tym wykonywanie manewrów, miałyby być oceniane w rzeczywistym ruchu drogowym zamiast podczas osobnej próby na placu.
Plan reformy zakłada większy nacisk na podejmowanie decyzji, rozpoznawanie zagrożeń i reagowanie na sytuacje drogowe. Nie oznacza rezygnacji ze sprawdzania umiejętności manewrowania pojazdem. Zmienić miałoby się przede wszystkim miejsce i sposób ich oceny. Propozycja likwidacji egzaminu na placu dotyczy B i B1; nie jest zapowiedzią zniesienia placu dla wszystkich kategorii prawa jazdy.
Autorzy projektu przewidują między innymi poprawę jakości oceny kandydatów oraz możliwość zwiększenia zdawalności bez pogorszenia przygotowania do jazdy. To oczekiwane skutki reformy, a nie wyniki osiągnięte przez nowy system egzaminowania.
Egzamin bez placu a szkolenie na placu
Plac pełni w szkoleniu inną rolę niż podczas egzaminu. Pozwala osobie rozpoczynającej naukę zdobyć podstawowe umiejętności w kontrolowanych warunkach, zanim wykorzysta je w ruchu. Karta UD402 zakłada pozostawienie możliwości korzystania z niego w procesie szkolenia. Proponowana zmiana egzaminu nie oznacza więc, że plac miałby zniknąć z nauki jazdy.
Obecne przepisy określają tę kwestię jednoznacznie. Art. 23 ust. 2 ustawy obejmuje szkoleniem jazdę na placu, w ruchu miejskim i poza obszarem zabudowanym. Art. 28 ust. 2 wymaga również placu jako elementu infrastruktury OSK. Te obowiązki nadal wynikają z obowiązującej ustawy. Wymiar praktyki i jej realizację opisuje artykuł ile godzin jazd potrzeba na prawo jazdy.
Dla kursanta oznacza to przygotowanie zarówno do zadań na placu, jak i do samodzielnego podejmowania decyzji w ruchu. Zajęcia miejskie już dziś należą do programu, a zapowiedź reformy nie jest warunkiem ich prowadzenia. Obecny przebieg sprawdzania tych umiejętności wyjaśnia opis egzaminu na prawo jazdy.
Co oznacza termin „III kwartał 2026 r.”
W karcie UD402 nadal widnieje III kwartał 2026 r. jako planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów. Na 1 października ten kwartał już minął. Pole dotyczy etapu prac nad projektem, a nie dnia, od którego WORD miałby przeprowadzać egzaminy bez placu.
Przyjęcie projektu przez rząd i rozpoczęcie stosowania nowych zasad egzaminowania to odrębne zdarzenia. Termin dla kandydatów musi wynikać z ostatecznych przepisów, w tym ich wejścia w życie i zasad przejściowych. Sama karta nie daje podstaw do wyznaczenia daty nowego egzaminu ani do obietnicy, że będzie on dostępny od początku 2027 r.
Nieuzupełnione pole statusu realizacji również nie rozstrzyga, na jakim etapie znajdują się prace. Obecny zakres egzaminu można ustalić bez takiego wniosku: nadal określa go ustawa wymagająca placu oraz jazdy w ruchu.
Przykład: kurs rozpoczęty w październiku 2026 r.
W hipotetycznej sytuacji kursant rozpoczyna naukę w październiku 2026 r. po przeczytaniu zapowiedzi egzaminu bez placu. Chce wiedzieć, czy część jazd poświęcona placowi jest jeszcze potrzebna. Na początku tego kursu obowiązujące przepisy obejmują plac zarówno szkoleniem, jak i egzaminem B, więc pozostaje on częścią przygotowania.
Jeżeli w trakcie nauki zostaną ogłoszone nowe przepisy, to ich termin stosowania i zasady przejściowe rozstrzygną, według jakiego modelu odbędzie się późniejszy egzamin. Sam miesiąc zapisania się na kurs ani termin wskazany w karcie UD402 nie przesądzają tego wyniku. Zapowiedź opisuje kierunek zmiany; wymagania dla konkretnego egzaminu wynikają z przepisów stosowanych w jego terminie.